โครงการระบบส่งน้ำผันน้ำปิง-ลำน้ำยม
กรมทรัพยากรน้ำเดินหน้า โครงการก่อสร้างระบบส่งน้ำผันน้ำปิง-ลำน้ำยม บริเวณคลองพระร่วง หวังช่วยพื้นที่ทางการเกษตรใน จ.สุโขทัย พ้นจากภาวะภัยแล้งและบรรเทาภาวะน้ำท่วมในฤดูน้ำหลาก จัดเป็นโครงการต้นแบบให้ชุมชนผู้ใช้น้ำเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ น้ำเอง ผ่านทางองค์กรผู้ใช้น้ำ
นายเกษมสันต์ จิณณวาโส อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม (ทส.) กล่าวว่า เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อการอุปโภค และการเกษตรลุ่มแม่น้ำยม ในบริเวณ อ.คีรีมาศ จ.สุโขทัย ทางกรมจึงได้จัดทำโครงการก่อสร้างระบบส่งน้ำผันน้ำปิง-ลำน้ำยม ระยะเวลาการดำเนินการตั้งแต่ ปี 2552-2553 ใช้งบประมาณ 52 ล้านบาท ด้วยการก่อสร้างฝายน้ำล้นจำนวน 3 แห่ง ได้แก่ ฝายบ้านหนองบัวเขาดิน, ฝายบ้านหนองหญ้าไทร และฝายบ้านโนนประดู่ โดยฝายดังกล่าวจะใช้ทดน้ำและกักเก็บน้ำในคลองพระร่วง ไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้ง โดยจะมีการผันน้ำเข้าระบบได้ประมาณ 7 ลูกบาศก์เมตร/วินาที
นอกจากนี้ กรมทรัพยากรน้ำยังดำเนินการขุดลอกคลองสารบบในช่วงที่ตื้นเขิน เพื่อใช้เป็นแนวระบายน้ำหลากในช่วงฤดูฝนให้ไหลลงสู่แม่น้ำยมได้สะดวก โดยสามารถระบายน้ำได้ประมาณ 20-25 ลูกบาศก์เมตร/วินาที คาดว่าในช่วงฤดูแล้งจะสามารถส่งน้ำเข้าพื้นที่ทางการเกษตรเพื่อบรรเทาภาวะ ภัยแล้งในพื้นที่โดยรอบคลองพระร่วงได้ ประมาณ 16,900 ไร่ และในช่วงฤดูน้ำหลากจะบรรเทาปัญหาอุทกภัยในพื้นที่ราบลุ่มคลองสารบบและคลอง พระร่วง ด้วยการเร่งระบายน้ำให้ลดน้อยลง
อย่างไรก็ตามเนื่องจาก โครงการนี้เป็นโครงการใหญ่และใกล้ที่จะก่อสร้างฝาย น้ำล้นทั้ง 3 แห่งเสร็จแล้ว ทางกรมจึงเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการน้ำ ให้มีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติและลดปัญหาการแย่งน้ำ โดยจะมีการจัดตั้งกลุ่มองค์กรผู้ใช้น้ำ เข้ามา บริหารจัดการน้ำในพื้นที่ที่ได้จากโครงการระบบส่งผันน้ำปิง-ลำน้ำยม โดยจะทำการศึกษาเพื่อจัดตั้งองค์กรใช้ระยะเวลา 1 ปี (มีนาคม 2553-กุมภาพันธ์ 2554) ด้วยการพบปะหารือกับกลุ่มผู้ใช้น้ำทั้งหมดในพื้นที่
โดยกรม ทรัพยากรน้ำจะจัดประชุมระดมความคิดเห็นจากผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน เพื่อหารือแนวทางการบริหารจัดการน้ำในแนวคลองสารบบและแนวคลองพระร่วง อาทิ การให้ความรู้ในการเปิด-ปิดประตูฝายน้ำล้นทั้ง 3 แห่ง การกำหนดกติกาหรือหลักเกณฑ์การจัดสรรน้ำและการแบ่งปันน้ำ เพื่อป้องกันปัญหาการแย่งน้ำ ฝายทั้ง 3 แห่งนี้เมื่อก่อสร้างเสร็จจะมอบให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และกลุ่มผู้ใช้น้ำต่อไป
สำหรับปีงบประมาณ 2552-2554 กรมทรัพยากรน้ำได้วางแผนที่จะดำเนินโครงการระบบผันน้ำใหม่อีก 2 โครงการ คือโครงการอ่างเก็บน้ำแม่รำพัน ในพื้นที่ อ.บ้านด่านลานหอย จ.สุโขทัย กับโครงการระบบส่งน้ำจากแม่น้ำน่าน-บึงบอระเพ็ดในพื้นที่ อ.ชุมแสง จ.นครสวรรค์


