รายงานพิเศษ

สัดส่วนรายได้ของประชากรจำแนกตามกลุ่มประชากรตามระดับรายได้ (พ.ศ.2531-2550)
ที่มา : ข้อมูลการประมวลผล โดยสำนักพัฒนาฐานข้อมูลและตัวชี้วัดสภาวะสังคม สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, อ้างอิงในรายงานสุขภาพคนไทย 2553, ต้นคิด, มิถุนายน 2553

จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ปี 2552 ประเทศไทยมีประชากรรวมทั้งสิ้น 66.8 ล้านคน ในจำนวนนี้เป็นชาย 32.8 ล้านคน เป็นหญิง 34.0 ล้านคน

ขณะเดียวกัน รายงานของสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เมื่อปี 2550 สังคมประเทศไทยมีครัวเรือนเกษตรทั้งสิ้น 5.79 ล้านครัวเรือน แต่ละครัวเรือนมีสมาชิกเฉลี่ย 4.05 คน/ครัวเรือน

จากการศึกษาของ มูลนิธิชีววิถี สรุปผ่านเอกสาร คู่มือประชาชน เรื่อง ความ(ไม่)มั่นคงทางอาหารกับทางออกของประเทศไทย" ประเมินจากข้อมูลดังกล่าว จำนวนเกษตรกรลดลงอย่างรวดเร็ว จากร้อยละ 67 เมื่อปี 2532 ลดเหลือน้อยกว่าร้อยละ 40 ในปี 2552

โดยในจำนวนนี้จำแนกเป็นเกษตรกรภาคตะวันออกเฉียงเหนือร้อยละ 47 ภาคเหนือร้อยละ 23 ภาคกลางร้อยละ 15 ภาคใต้ร้อยละ 15

ในขณะที่คนทำการเกษตรมีอายุมากขึ้น คือเฉลี่ยประมาณ 45 ปี

ขณะเดียวกัน "โครงการวิจัยหนี้สินภาคครัวเรือนของเกษตรกรในชนบทไทย" ของ วิทยา เจียรพันธุ์ โดยการสนับสนุนของกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) พบว่า เฉลี่ยอายุของเกษตรกรอยู่ที่ 51 ปี

กล่าวโดยสรุปอายุเฉลี่ยของเกษตรกรไทยจึงอยู่ระหว่าง 45-51 ปี

จาการศึกษาของ มูลนิธิชีววิถี แม้เกษตรกรจะเป็นผู้ผลิตอาหาร แต่ครอบครัวเกษตรกรกลับพึ่งพาตนเองในเรื่องอาหารน้อยกว่าที่ควรเป็น

รายงานพิเศษ

ทุกวันที่ 5 มิถุนายนของทุกปีได้ถูกกำหนดให้เป็น วันสิ่งแวดล้อมโลก (World Environment Day) เพื่อกระตุ้นเตือนให้ประชากรทั่วโลกหันมาตระหนักถึงวิกฤตการณ์ด้านสิ่งแวด ล้อม และร่วมกันหาแนวทางในการดูแลแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง

ซึ่งในปีนี้นักวิชาการไทยที่ทำงานด้านสิ่งแวดล้อมต่างเห็นพ้องว่า มีวิกฤตเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมหลายเรื่องที่รีบแก้ไขแบบเร่งด่วน

ศ.ดร.วิสุทธิ์ ใบไม้ ผู้อำนวยการโครงการพัฒนาองค์ความรู้และศึกษานโยบายการจัดการทรัพยากรชีวภาพ ในประเทศไทย (Biodiversity Research and Training Program) หรือโครงการ BRT มองว่า ภาพรวมสถานการณ์สิ่งแวดล้อมในประเทศไทยในขณะนี้ ถือว่าอยู่ในภาวะที่น่าเป็นห่วง ทั้งในเรื่อง ดิน น้ำ อากาศ และความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งต้องยอมรับว่า การบริหารจัดการของเรายังไม่ดีพอ เมื่อเทียบกับประเทศที่ยังไม่มีทรัพยากรที่สมบูรณ์มากเท่าเรา

ในขณะที่ ศ.ดร.มรกต ตันติเจริญ รองผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวว่า วิกฤตด้านสิ่งแวดล้อมที่เร่งด่วนขณะนี้ คงหนีไม่พ้นเรื่องของโลกร้อน ซึ่งเป็นเรื่องใกล้ตัวและมีผลกระทบต่อประเทศไทยในหลายๆ ด้าน โดยเฉพาะปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิต คือการเกษตรและอาหาร เนื่องจากอุณหภูมิที่เพิ่มสูงขึ้น ได้มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล เช่น ทำให้ฝนตกล่าช้า เกิดความแห้งแล้ง หรือฝนตกมากจนก่อให้เกิดน้ำท่วม พืชไม่สามารถเจริญเติบโตได้ อีกทั้งภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงอาจก่อให้เกิดแมลงศัตรูพืชชนิดใหม่ๆ มากขึ้นด้วย

การส่งออก ของไทยไปอาเซียน ไตรมาส 1 (มกราคม-มีนาคม 2553)
รายงานพิเศษ
ที่มา : กระทรวงพาณิชย์

ภายหลังจากกลุ่มประเทศอาเซียนใหม่ (ซีแอลเอ็มวี) เริ่มมาตรการลดภาษีสินค้าเหลือร้อยละ 0 ทุกรายการตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2553 เป็นต้นมา

นางนันทวัลย์ ศกุนตนาค อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ รายงานว่า

การเปิดเสรีการค้าภายใต้กรอบอาฟต้า หากพิจารณาในแง่มุมของดุลการค้าแล้วจะพบว่า ไทยสามารถแข่งขันกับประเทศในอาเซียนด้วยกันได้

โดยมูลค่าการค้าช่วง 3 เดือน (มกราคม-มีนาคม) พ.ศ.2553 พบว่า การค้าระหว่างไทยกับชาติสมาชิกอาเซียน 9 ประเทศมีมูลค่าถึง 1.76 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปี 2552 ที่ยังไม่ได้เปิดอาฟต้าถึงร้อยละ 52

การค้าที่เพิ่มขึ้นเป็นมูลค่าจากการส่งออก 1.05 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 67.3 และการนำเข้า 7,115 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึ้นร้อยละ 33.88

ส่งผลให้ไทยเกินดุลการค้าจากอาเซียน 3,407 ล้านเหรียญสหรัฐ

จากการประเมินของ นางนันทวัลย์ ศกุนตนาค อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ

สินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมส่วนใหญ่แข่งขันได้ แต่ภาคบริการและลงทุนยังกังวลว่า ไทยอาจเสียเปรียบสิงคโปร์ เวียดนาม และอินโดนีเซีย ที่มีจุดเด่นเรื่องการเมืองที่มีเสถียรภาพ เปิดรับการลงทุนจากต่างประเทศเป็นแหล่งเงินทุนขนาดใหญ่

สำหรับการเมืองที่เป็นปัญหาขณะนี้ ไม่ส่งผลกระทบต่อแผนการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ แต่ก็เกิดคำถามกับนักลงทุนไทยว่าจะมีปัญหาอีกหรือไม่ และปัญหาจะจบหรือยัง

ข้อสงสัยเหล่านี้จะกระทบกับการตัดสินใจเข้ามาลงทุนในไทย

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ .. โครงการสมุนไพรเพื่อการพึ่งตนเอง มูลนิธิสุขภาพไทย www.thaihof.org.
มติชนสุดสัปดาห์ 30 ต.ค. 52

ปิด ฉากประเทศไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมอาเซียนไปเรียบร้อย แต่ประเด็นร้อนที่ยังค้างคาใจหน่วยงานและองค์กรที่ทำงานด้านการเกษตร สมุนไพร พืชและป่าไม้ เนื่องจากรัฐบาลไทยไฟเขียวเตรียมเปิดเสรีการลงทุน ในภาคเกษตรที่สำคัญ 3 สาขาคือ (1) การทำกิจการเพาะขยายหรือปรับปรุงพันธุ์พืช (2) การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และ (3) การทำป่าไม้จากป่าปลูก โดยอนุญาตให้ต่างชาติสามารถเข้ามาลงทุนและถือหุ้นใหญ่ในกิจการทั้ง 3 ประเภทได้ ทั้งนี้ โดยมีผลใช้บังคับในปี พ.ศ.2553 เป็นต้นไป

สฤณี อาชวานันทกุล
ทุนนิยมที่มีหัวใจ
มติชนสุดสัปดาห์ 30 ต.ค. 52

กรณีศาลปกครองกลางสั่งระงับ 76 โครงการในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดเมื่อปลายเดือนกันยายน พ.ศ.2552 กลายเป็น "ประเด็นร้อน" ในสังคม เพราะเป็นความขัดแย้งระหว่างฝ่ายที่ดูเหมือนเป็น "ขั้วตรงข้าม" กันอย่างสิ้นเชิง ฝ่ายหนึ่งมีมูลค่าการลงทุนกว่าสองแสนล้านบาทและรายได้ในอนาคตนับล้านล้านบาท เป็นเดิมพัน ขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งมีสุขภาพของคนในชุมชนที่ต้องทนทุกข์ทรมานจากโรคมะเร็ง ตลอดจนมลพิษทางน้ำและอากาศมานานกว่าสองทศวรรษเป็นเดิมพัน

เศรษฐกิจ
มติชนสุดสัปดาห์ 11 ก.ย. 52

ยัง ไม่ตกผลึกเสียทีเดียว สำหรับนโยบายการประกันราคาข้าวเปลือกของรัฐบาล นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ในฐานะประธานคณะกรรมการนโยบายข้าวแห่งชาติ (กขช.) ที่เห็นชอบให้ใช้การประกันราคาข้าวเปลือก แทนการรับจำนำ เมื่อวันที่ 29 สิงหาคมที่ผ่านมา โดยคาดหวังว่าวิธีการประกันราคาจะช่วยแก้ปัญหาในเรื่องการใช้งบประมาณเพื่อ พยุงราคาข้าวที่สูงเกินความเป็นจริง เงินที่รัฐจ่ายถึงมือชาวนา และลดการทุจริตในโครงการรับจำนำ

มติชน 29 ส.ค. 52 - ชาวประมง จ.ชุมพร นำเรือประมงประมาณ 150 ลำ มาจอดประท้วงบริเวณปากน้ำและอ่าวชุมพร ต.ปากน้ำ อ.เมืองชุมพร เมื่อวันที่ 28 สิงหาคม เพื่อเรียกร้องค่าชดเชยจากบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ ปตท.สผ.ที่เข้าสำรวจวัดคลื่นไหวสะเทือนแบบ 3 มิติ เป็นระยะเวลา 51 วัน ตั้งแต่วันที่ 15 สิงหาคม-4 ตุลาคมนี้ ทำให้ชาวประมงสูญเสียรายได้ เนื่องจากไม่สามารถจับปลาได้

มติชนสุดสัปดาห์ 21 ส.ค. 52 - สร้างความงงงวยไม่น้อย เมื่อ นางพรทิวา นาคาศัย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ได้ชงแนวคิดการตั้งสมาคมผู้ค้าข้าวในกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำอิระวดี-เจ้าพระยา-แม่โขง หรือที่มักเรียกกันในชื่อ "แอคเมค" ซึ่งมีสมาชิก 5 ประเทศ ประกอบด้วย ไทย เวียดนาม กัมพูชา พม่า และลาว ในการประชุมรัฐมนตรีเศรษฐกิจอาเซียน (เออีเอ็ม) อย่างเป็นทางการ ครั้งที่ 41 เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา

นโยบายและมาตรการต่างๆ ที่เกี่ยวกับข้าว มักจะมีปมปริศนาให้สังคมสงสัย คลางแคลงใจ และตั้งคำถามอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นโครงการรับจำนำข้าวเปลือก การประมูลขายข้าวเก่าในสต็อกของรัฐบาล ล่าสุดแนวคิดที่จะเปิดโควตานำเข้าข้าวจากประเทศความร่วมมือทางเศรษฐกิจเพื่อนบ้าน (อีซีเอส) คือ ลาว กัมพูชา และพม่า จำนวน 1.5 ล้านตัน ในอัตราภาษี 0%

ไม่ต้องย้อนไปไกล เฉพาะยุคของรัฐมนตรีว่าการกระทรงพาณิชย์ในปัจจุบัน ที่ชื่อ "วัฒนา เมืองสุข" เมื่อครั้งที่เข้ามารับตำแหน่งใหม่ๆ เมื่อเดือนธันวาคม 2546 ก็ประเดิมด้วยการเปิดประมูลขายข้าวสารในสต็อกของรัฐบาล เป็นข้าวเก่าในฤดูการผลิตปี 2543/44 และ 2544/45 กว่า 1 ล้านตัน ซึ่งข้อดีก็คือเป็นการลดภาระค่าเช่าโกดัง ค่ารักษาคุณภาพข้าวของรัฐบาล

แม้ว่า "วัฒนา" จะเปิดประมูลโดยทั่วไป แต่เมื่อประกาศผู้ชนะการประมูลซื้อข้าว ก็ทำให้เกิดความแคลงใจ เมื่อม้ามืดอย่างบริษัท เพรซิเดนท์ อะกริเทรดดิ้ง จำกัด ประมูลซื้อได้ไปถึง 634,000 ตัน หรือกว่า 60% แซงหน้าผู้ส่งออกข้าวยักษ์ใหญ่อย่าง บริษัท นครหลวงค้าข้าว จำกัด ที่ซื้อได้ประมาณ 1.5 แสนตัน และบริษัท ข้าวไชยพร จำกัด ที่ซื้อได้แค่ประมาณ 6 หมื่นตันเท่านั้น

ชื่อบริษัท เพรซิเดนท์ฯ ที่โผล่มา ทำให้หวนคิดไปปี 2545 เมื่อครั้งที่ "วัฒนา" เป็นรองเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ก็เป็นผู้ประสานงานให้องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) ขายข้าวให้กับองค์กรสำรองอาหารแห่งประเทศอินโดนีเซีย (บูล็อก) ล็อตใหญ่ 5 แสนตัน โดยมอบหมายให้บริษัท เพรซิเดนท์ฯ เป็นส่งมอบแทน โดย อ.ต.ก. ได้รับค่าหัวคิวตันละ 21 บาท

เป็นอย่างไรบ้าง มาเป็นอธิบดีกรมนี้เกือบปีครึ่งแล้ว

ต้องยอมรับว่าการทำงานในกรมนี้ยากกว่าที่เคยทำมาในที่อื่น ที่จริงผมผ่านงานแทบทุกระดับในกระทรวงสาธารณสุข ทั้งในส่วนภูมิภาค และส่วนกลางมาแล้ว เช่น ในส่วนกลางเคยเป็นทั้งผู้อำนวยการกองระบาดวิทยา ผู้เชี่ยวชาญพิเศษด้านสาธารณสุข รองอธิบดีกรมควบคุมโรคติดต่อ ผู้ตรวจราชการกระทรวง

และก่อนมาอยู่กรมนี้ได้เป็นเลขาธิการ อย. อยู่สองปี ซึ่งนับว่างานยากมากและหนักมาก พอมาอยู่กรมนี้ซึ่งเป็นกรมเล็กๆ กลับพบว่าทำงานยากกว่ามาก

: ท่านผ่านงานมามาก มาอยู่กรมเล็กๆ น่าจะทำงานง่ายกว่า สบายกว่า

ความยากอยู่ที่ ประการแรก กรมนี้เป็นกรมตั้งใหม่ จึงไม่มีความพร้อม ขาดทั้งสถานที่ทำงาน ซึ่งผ่านมาเกือบปีครึ่งแล้วก็ยังเป็นปัญหา ขาดทั้งบุคลากรโดยเฉพาะปีแรก

ประการที่สอง ตัวงานที่รับผิดชอบทั้งการแพทย์แผนไทย การแพทย์ทางเลือกและการแพทย์พื้นบ้าน ล้วนมีทฤษฎีพื้นฐานที่แตกต่างเกือบจะสิ้นเชิงกับทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ จึงยากมากแก่การพิสูจน์และพัฒนา

ประการที่สาม บุคลากรที่ค่อยๆ โอนย้ายมาทำงานส่วนมากขาดพื้นฐานในงานใหม่ แต่มีความตั้งใจและมีความเชื่อมั่นในตัวเองสูง ต้องใช้เวลาค่อนข้างมากในการเรียนรู้งานใหม่และหล่อหลอมเพื่อสร้างค่านิยมร่วมและวัฒนธรรมองค์กรใหม่

: มีพื้นฐานด้านการแพทย์แผนไทยมาก่อนหรือไม่